Pożar w Amazonii

Parę tygodni temu gorącym tematem zaczęły być pożary, które rozgorzały na terenie Brazylii. Wiele z tych pożarów dotyczyła lasów Amazonii, przez co w górę podniosły się krzyki ekologów. O co tak naprawdę chodziło?

Zacznijmy od początku:

Brazylia, od 1 stycznia 2019 roku, ma nowego prezydenta. Jest nim Jair Bolsonaro, którego można określić dwoma słowami: “ekstremalny konserwatysta”.

Zdjęcie Jaira Bolsonaro aut. Palácio do Planalto/bez zmian/na licencji: https://creativecommons.org/licenses/by/2.0/deed.en

Zwolennik dyktatorstwa [1] i przeciwnik takich spraw jak legalizacja aborcji i równość płci [2] ma skrajne poglądy również wobec Amazonii. Od kiedy został wybrany na stanowisko prezydenta, to próbuje zmniejszyć ochronę wobec lasów Amazonii, a nawet zmniejszył walkę z nielegalnym ich wycinaniem [3]. Zapowiedział również, że chce wykorzystać lasy dla zwiększenia zysku Brazylii. I chociaż Bolsonaro próbuje temu zaprzeczać, opowiadając, że w przeciągu parędziesięciu lat deforestacja się stopniowo zmniejsza, to badania pokazują, że od stycznia 2019 roku deforestacja Amazonii została zwiększona aż o 39% w porównaniu do pierwszej połowy zeszłego roku [4], a częstotliwość pożarów zwiększyła się aż o 84% [12]. 3 sierpnia świat obiegła informacja, że dyrektor INPE (Brazylijski Instytut Badań Kosmicznych) został zwolniony z powodu wstawienia się za wynikami badań, które przedstawiły, że w czerwcu deforestacja była większa niż w zeszłym roku o 88%, a czemu Bolsonaro stanowczo zaprzeczał [19].

Co to ma wspólnego z lasami i czemu las się pali?

Pomimo tego, że jest teraz pora sucha, to naturalne pożary na tym obszarze są bardzo rzadkie, a gorąca temperatura powoduje tylko wzrost intensywności pożarów. Według Alberta Setzera z INPE (Brazylijski Instytut Badań Kosmicznych) 99% pożarów zostały spowodowane przez człowieka [6]. Dzisiaj przedstawiane są trzy teorie genezy tego zjawiska:

1) Farmerzy, którzy posiadają tereny wokół lasów deszczowych, używają ognia do czyszczenia ziemi, by ich bydło miało gdzie się wypasać. Jest to bardzo niebezpieczna technika, gdyż może łatwo wymknąć się spod kontroli. To właśnie tereny uprawne i obszary, które wcześniej wylesiono, w większej mierze ulegają w tym momencie spaleniu [9]. Co niestety nie oznacza, że ogień nie dochodzi do lasów deszczowych. Początkowo ogień ten niszczy tylko ściółkę (czyli najniższą warstwę lasu) i najmłodsze drzewka, lecz gdy pożary w jednym miejscu, występują częściej niż co 20 lat, to ogień ma dużo łatwopalnego “paliwa” i może sięgać nawet korony drzew, przez co większość drzew umiera [11].
Niestety farmerzy, którzy spostrzegli politykę anty-środowiskową prezydenta, poczuli, że mogą swobodniej używać tej niebezpiecznej metody, przez co nagle powstało tyle pożarów, a pora sucha sprawiła, że prawie nie można ich opanować. To jest jedna z teorii i większość ludzi uważa, że jest ona najbardziej prawdopodobna [4].

2) Inną teorię przedstawił Bolsonaro, który twierdził, że lasy Amazonii zostały podpalone przez ekologiczne organizacje pozarządowe, by oczernić jego wizerunek jako prezydenta [5][29]. Później wycofał się z tego oskarżenia, twierdząc, że nie ma na to dowodów, chociaż dalej uważa te organizacje za “podejrzane” [30].

3) Ostatnią teorię przedstawia rząd Brazylii, który uważa, że za pożary odpowiada susza, wiatr i gorąco. Sprzeczne jest to z opiniami ekspertów np. meteorologa Haley Brinka, który twierdzi, że pożary zostały spowodowane przez ludzi [31].

Co teraz się dzieje i jak pomaga się Brazylii?

Czerwone punkty to pożary. Autor:  NASA Earth Observatory/Joshua Stevens 22 sierpnia 2019

Czerwone punkty to pożary. Autor: NASA Earth Observatory/Joshua Stevens 22 sierpnia 2019

Według artykułu z 27 sierpnia dotychczas spaleniu uległo 3 500 mil kwadratowych, czyli około 9065 kilometrów kwadratowych [7]. Jest to obszar prawie równy województwu opolskiemu (9 412 km kwadratowych) [8].

Od kiedy wyszły na jaw informacje, że lasy amazońskie zaczęły płonąć, to prezydent Brazylii odrzucił 20 milionów dolarów pomocy finansowej państw G7*, oznajmiając, że przyjmie pomoc, jeśli prezydent Francji przeprosi za nazwanie go kłamcą i za skrytykowanie jego rządów [10]. Na szczęście, po skonsultowaniu się z ministrami Bolsonaro w końcu przyjął oferty pomocy [7].

Tak samo było też z wysłaniem wojska do gaszenia pożarów. Po zagrożeniu ze strony Francji i Irlandii, że zablokują szlak handlowy z Brazylią, oraz z powodu wielu strajków pod stolicą [12], prezydent ugiął się naciskom i wysłał 44 000 żołnierzy, do pomocy w gaszeniu ognia [13] [14].

26 sierpnia pomoc finansową w walce z pożarami zaproponowała również organizacja ekologiczna Leonardo DiCaprio “Earth Alliance”, która wysłała 5 milionów dolarów dla lokalnych grup do walki z ogniem [20]. 

29 sierpnia prezydent Bolsonaro ogłosił zakaz podpalania pól do ich oczyszczania, który ma trwać 60 dni. W tym czasie farmerzy, którzy mają licencję na używanie ognia na swoich polach, nie będą mogli już tego robić. Niestety są też farmerzy, którzy używają ognia bez licencji, więc zakaz ten ich nie zatrzyma [16] [17].
W czwartek (29.08) ogłoszono, że liczba pożarów w tym roku wzrosła aż do 85 000, co jest najwyższym wynikiem od 2010 roku [16].
Niestety zakaz nie pomógł, ponieważ w ciągu 48 godzin od ogłoszenia go, doszło do 3 859 nowych pożarów, z czego 2000 znajdowały się w lesie Amazońskim [18]. 

*G7 jest to grupa najważniejszych 7 państw pod względem gospodarczym. Należą do niej: Kanada, Francja, Niemcy, Włochy, Japonia, Wielka Brytania i USA [15].

Płoną płuca Ziemi?

“Płoną płuca Ziemi”, “Lasy Amazonii produkują 20% tlenu Ziemi i bez nich się udusimy”. Takie nagłówki w dużej mierze możemy spotkać w mediach. Nie jest to jednak prawda. Lasy Amazonii wykazują prawie zerowy bilans tlenu. Skąd się zatem wzięła ta historia z produkcją 20% tlenu?

W badaniu z 2010 roku przeprowadzonym przez Yadvindera Malhi ekologa z Oxfordu, wynikało, że lasy tropikalne są odpowiedzialne za przeprowadzenie 34% procesów fotosyntez zachodzących na lądzie. Lasy Amazonii to połowa wszystkich lasów tropikalnych, czyli według tych obliczeń lasy Amazonii zapewniają 16-17% produkcji tlenu, zachodzącej na lądzie. W zaokrągleniu daje to 20%. Jednak ogólny procent produkcji tlenu zmniejsza się do 6%, gdy weźmiemy pod uwagę jeszcze fitoplankton, który również produkuje tlen.
Rośliny również muszą oddychać i potrzebują tlenu z powrotem. Uważa się, że rośliny pobierają około 60% tlenu, które same wytwarzają. Pozostawia to 40% tlenu, które chętnie wykorzystują wszystkie bakterie rozkładające martwe organizmy w lesie. Dlatego bilans tlenu Amazonii wynosi praktycznie zero i twierdzenie, że oddychamy wytworzonym przez nią tlenem, jest błędem [21].
Są za to inne powody, dla których należy chronić te lasy.

Czemu ochrona lasów Amazonii jest taka ważna?

Po pierwsze, bioróżnorodność. William Magnusson, badacz specjalizujący się w bioróżnorodności z INPA (Brazylijskiego Instytutu Badań nad Amazonią), mówi: “Jak stracimy lasy deszczowe, to stracimy 99% wszystkich gatunków”.
Lasy Amazonii zamieszkane są przez 2 000 gatunków zwierząt [22], z czego większość jest gatunkami, które ewoluowały specjalnie by przeżyć w lasach tropikalnych. Na przykład zwierzęta, które specjalnie wykształciły kamuflaż przypominający liście lub korę drzew, nagle znajdą się w środowisku, który tych elementów może nie posiadać, a przez to takie zwierzęta mogą być bardziej podatne na ataki drapieżców. Przez te pożary możemy stracić wiele gatunków endemicznych (występujących tylko na jednym obszarze) [23].

Ara, która jest typowym mieszkańcem lasów tropikalnych Ameryki Południowej i Środkowej. Aut. Luc Viatour / https://Lucnix.be

Po drugie: lasy Amazonii posiadają też drzewa, które niesamowicie szybko wydalają parę wodną w procesie transpiracji. Dzięki temu cykl obiegu wody na tym obszarze jest niesamowicie krótki, co powoduje częste opady i wysoki poziom wody w glebie. Opady te chłodzą obszar Amazonii, dzięki czemu nie występują tam zbyt wysokie temperatury. Wraz z deforestacją tych obszarów temperatura będzie się stopniowo zwiększać, a globalne ocieplenie wcale nie pomoże tego zwalczyć. Według WWF do 2050 roku temperatura wzrośnie tam o 2-3 stopni, a opady będą znacznie rzadsze. Będzie się to wiązało ze zwiększoną porą suszy i obumarciem wielu gatunków [24]. Już teraz możemy zaobserwować przedłużającą się porę suchą, co może doprowadzić do większych i intensywniejszych pożarów [25].

Po trzecie: przez te pożary do atmosfery wydzielane są ogromne ilości tlenku i dwutlenku węgla.
Tlenek węgla, zwany potocznie “czadem” jest trujący dla człowieka i może spowodować śmierć.
Dwutlenek węgla to gaz cieplarniany. Zwiększymy jego ilość w atmosferze, to zwiększymy globalne ocieplenie. Jednym z największych celów ludzkości to osiągnięcie zerowej emisji tego gazu. Tylko dzięki zerowej emisji tego gazu przez człowieka możemy mieć szansę na walkę z globalnym ociepleniem. Drzewa naturalnie pobierają dwutlenek węgla z powietrza, więc ich strata to ogromny cios dla naszej walki z globalnym ociepleniem. Niestety nie tylko człowiek wydziela ten gaz, a pożary w Amazonii już spowodowały wydzielenie się 228 megaton dwutlenku węgla, czyli około 2,28 x 1011 kilogramów [26].
Dla porównania: jedna z najsilniejszych erupcji wulkanicznych w ostatnich 50 latach – wulkanu Pinatubo – wydaliła w 1991 roku do atmosfery “tylko” 50 milionów ton dwutlenku węgla [27]. To tak, jakby wybuchło 4560 takich wulkanów. Według Greenpeace aż 20% emisji dwutlenku węgla pochodzi właśnie z deforestacji lasów tropikalnych [28]. Jak nie powstrzymamy tej wycinki drzew oraz pożarów, to nieźle się w przyszłości napocimy.

Co takiego możemy zrobić, by pomóc w walce z pożarami w Amazonii?

Jako jednostka mało co możemy zrobić. Większość z nas ograniczona jest przez brak funduszy, brak czasu lub przez brak wiedzy. Istnieją za to organizacje ekologiczne, które są mocno doświadczone w walkach o przyrodę. Najlepsze co możecie zrobić, to przeczytać trochę więcej o lasach tropikalnych, zaprzestać kupowania produktów zawierający olej palmowy, uświadamiać innych o tym problemie i wspomóc takie organizacje, które według was najlepiej sobie poradzą z walką o przyrodę.

Wymienię parę organizacji, które możecie wesprzeć, jeśli macie pieniądze i chęci:


Na koniec chciałbym zaznaczyć, że nie tylko lasy Amazonii płoną. Płoną również inne miejsca na Ziemi. Polecam przeczytać ten artykuł:
https://www.vox.com/2019/8/22/20828219/amazon-rainforest-wildfire-photos-fire-greenland

Hej, miło mi że dotarłeś/aś do samego końca artykułu. Napisałem go na początku dla mojego bloga: Vicinte – biologia, którego możecie odwiedzić na facebook’u i na stronie internetowej Vicinte.home.blog, ale później zdecydowałem również zamieścić go tutaj, za zgodą Powtórki z Biologii. Zawsze staram się, by moje artykuły były jak najbardziej dokładne, więc jeśli macie jakieś wątpliwości do danego podpunktu, to proszę o wysłanie wiadomości do mojego bloga z podanymi źródłami, a wtedy poprawię daną część artykułu. 

Pozdrawiam Kacper Łuszczki

Źródła:

[1] https://www.nytimes.com/1993/07/25/weekinreview/conversations-jair-bolsonaro-soldier-turned-politician-wants-give-brazil-back.html
[2] https://www.nytimes.com/2018/10/28/world/americas/brazil-president-jair-bolsonaro-quotes.html
[3]https://www.nytimes.com/2019/08/27/world/americas/bolsonaro-brazil-environment.html
[4] https://www.nytimes.com/2019/08/23/world/americas/amazon-fire-brazil-bolsonaro.html?module=inline
[5] https://www.tvn24.pl/puszcza-amazonska-plonie-jair-bolsonaro-typuje-winnych,963288,s.html
[6]https://edition.cnn.com/2019/08/22/americas/amazon-fires-humans-intl-hnk-trnd/index.html
[7]https://www.cbsnews.com/news/amazon-wildfires-brazil-spurns-20-million-aid-offer-from-g-7-nations-today-2019-08-27/
[8]http://www.gminy.pl/Rank/W/Rank_W_P.html
[9]https://www.youtube.com/watch?v=vUvQPm0uHsM&feature=youtu.be&fbclid=IwAR268v4ECa3Z10sf9jPhTClL0Kvglb_Cq7PPRfeRNpdyYeHYghH2jc9-s1c
[10]https://nypost.com/2019/08/27/bolsonaro-will-agree-to-20m-aid-if-macron-takes-back-insults/
[11]https://rainforests.mongabay.com/0809.htm?fbclid=IwAR0TEBZs-clUsLPYYgIvszhbQzc2buTOs8zAkMXWQbi_j2B1cSj8-JY_lbA
[12]https://www.youtube.com/watch?v=mr24fulVl84
[13]https://www.vox.com/world/2019/8/24/20831282/amazon-fires-brazil-jair-bolsonaro-military-flames-macron-trump-g7-rondonia-amazonias [14]https://www.youtube.com/watch?v=gfqDX49qUHI
[15]https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2017/02/weodata/weoselco.aspx?g=119&sg=All+countries+%2f+Advanced+economies+%2f+Major+advanced+economies+(G7)
[16]https://www.dw.com/en/amazon-fires-jair-bolsonaro-issues-burning-ban-in-brazil/a-50221581
[17]https://www.youtube.com/watch?v=6HD-Rd7xllc
[18]https://www.iflscience.com/environment/satellites-spot-almost-4000-new-fires-just-two-days-after-brazil-declares-burning-ban/?fbclid=IwAR2n0GQDXZ-3GBA_JXnROhzVF2ngiSJtp8WIesDOyDMBP0jSr8GliIAmV-w
[19]https://edition.cnn.com/2019/08/03/americas/brazil-space-institute-director-fired-amazon-deforestation-intl/index.html
[20]https://www.bbc.com/news/newsbeat-49472920
[21]http://www.yadvindermalhi.org/blog/does-the-amazon-provide-20-of-our-oxygen
[22]https://www.worldatlas.com/articles/what-animals-live-in-the-amazon-rainforest.html
[23]https://www.nationalgeographic.com/animals/2019/08/how-the-amazon-rainforest-wildfires-will-affect-wild-animals/
[24]https://wwf.panda.org/knowledge_hub/where_we_work/amazon/amazon_threats/climate_change_amazon/
[25]https://naukaoklimacie.pl/aktualnosci/coraz-dluzsza-pora-sucha-w-amazonii-24?fbclid=IwAR226wrs6mXdbMSQ1p8BK4jDa9EurMemT6A_zXFlFXEjiBjD1Xi3xXGY1IU
[26]https://www.bbc.com/news/world-latin-america-49433767
[27]https://naukaoklimacie.pl/fakty-i-mity/mit-wulkany-emituja-wiecej-dwutlenku-wegla-niz-czlowiek-58
[28]https://www.greenpeace.org/archive-international/en/news/features/going-up-in-smoke-120906/
[29] https://www.youtube.com/watch?v=nBWoEE5ilUM
[30] https://www.pb.pl/bolsonaro-wycofuje-sie-z-oskarzen-ze-ngo-sa-podpalaczami-puszczy-amazonskiej-968546
[31] https://www.express.co.uk/news/world/1170538/amazon-fires-cause-how-did-amazon-rainforest-fire-start-normal-fire-season

Zdjęcie główne by NASA Earth Observatory images by Joshua Stevens, using MODIS data from NASA EOSDIS/LANCE and GIBS/Worldview, Fire Information for Resource Management System (FIRMS) data from NASA EOSDIS, and data from the Global Fire Emissions Database (GFED) – https://www.earthobservatory.nasa.gov/images/145498/uptick-in-amazon-fire-activity-in-2019, Public Domain, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=81585273

Brak komentarzy

Dodaj komentarz

Strona wykorzystuje pliki cookies w celu prawidłowego jej działania oraz korzystania z narzędzi analitycznych, reklamowych i społecznościowych. Szczegóły znajdują się w polityce prywatności. Możesz zarządzać ustawieniami plików cookies, klikając w przycisk "Ustawienia". Ustawienia Rozumiem i akceptuję