Matura 2021 z biologii -Lista zmian wymagań egzaminacyjnych w roku szkolnym 2020/21

20 listopada MEN na swojej stronie opublikowało propozycje zmian w wymaganiach egzaminacyjnych dla maturzystów w 2021 roku. Poniżej dokładnie wypisałam co proponują usunąć oraz dodałam swoje komentarze odnośnie tychże zmian.  Czy te modyfikacje w rzeczywistości mają szanse znacząco zmniejszyć obszerność zagadnień z biologii i sprawią, że matura będzie łatwiejsza? Sprawdź to! 🙂

P.S: Analizując poniższe treści, trzeba pamiętać, że obecnych maturzystów obowiązują wyznaczniki podstawy programowej z trzech etapów kształcenia, czyli na poziomie gimnazjum, poziomie podstawowym i rozszerzonym. Zmiany zaproponowane przez ministerstwo dotyczą tylko obszaru na poziomie rozszerzonym.

Spis treści:
1. Enzymy
2. Ogólne zasady metabolizmu
3. Zasady klasyfikacji i sposoby identyfikacji organizmów
4. Wirusy
5. Bakterie
6. Protisty i rośliny pierwotnie wodne
7. Rośliny lądowe
8. Rośliny – budowa i funkcje tkanek i organów 
9. Rośliny – rozmnażanie się
10. Rośliny – reakcja na bodźce
11. Grzyby
12. Zwierzęta bezkręgowe
13. Zwierzęta kręgowe
14. Porównanie struktur zwierząt odpowiedzialnych za realizację różnych czynności życiowych
15. Hierarchiczna budowa organizmu człowieka (tkanki, narządy, układy narządów)
16. Homeostaza organizmu człowieka
17. Układ ruchu
18. Układ pokarmowy i przebieg procesów trawiennych
19. Układ odpornościowy
20. Układ wydalniczy
21. Układ nerwowy
22. Narządy zmysłów
23. Układ dokrewny
24. Informacja genetyczna i jej ekspresja
25. Regulacja działania genów
26. Genetyka mendlowska
27. Zmienność genetyczna
28. Choroby genetyczne
29. Biotechnologia molekularna, inżynieria genetyczna i medycyna molekularna
30. Populacja
31. Zależności międzygatunkowe
32. Struktura i funkcjonowanie ekosystemu
33. Różnorodność biologiczna Ziemi
34. Dobór naturalny
35. Powstawanie gatunków
36. Pochodzenie i rozwój życia na Ziemi
37. Antropogeneza.

 

III. Metabolizm.

  1. Enzymy. Uczeń:

4) podaje przykłady różnych sposobów regulacji aktywności enzymów w komórce (inhibicja kompetycyjna i niekompetycyjna, fosforylacja/defosforylacja, aktwacja proenzymów)

5) wskazuje możliwość pełnienia funkcji enzymatycznych przez cząsteczki RNA.

Komentarz: Zagadnienia te w arkuszach pojawiały się już dość często, jednakże sprawiały bardzo duże problemy maturzystom, co świadczyło o niezrozumieniu tych treści.

 

  1. Ogólne zasady metabolizmu. Uczeń:

5) wskazuje substraty i produkty głównych szlaków i cykli metabolicznych (fotosynteza, etapy oddychania tlenowego, oddychanie beztlenowe, glikoliza, glukoneogeneza, rozkład kwasów tłuszczowych, synteza kwasów tłuszczowych, cykl mocznikowy).

Komentarz: Wykreślone treści w arkuszach pojawiały się sporadycznie, jednakże nie oznacza to że należy je pominąć, gdyż częściowo można je połączyć z treściami z rozdziału I o budowie i właściwościach lipidów i węglowodanów.

 

IV. Przegląd różnorodności organizmów.

  1. Zasady klasyfikacji i sposoby identyfikacji organizmów. Uczeń:

5) oznacza organizmy za pomocą klucza;

6) opracowuje prosty dychotomiczny klucz do oznaczania określonej grupy organizmów lub obiektów.

Komentarz: Mimo iż wykreślono te punkty to dalej obowiązuje punkt „posługuje się prostym kluczem do oznaczania organizmów” zamieszczony w podstawie programowej do gimnazjum.

 

  1. Wirusy. Uczeń:

4) wymienia najważniejsze choroby wirusowe człowieka (WZW typu A, B i C, AIDS, zakażenie HPV, grypa, odra, świnka, różyczka, ospa wietrzna, polio, wścieklizna) i określa drogi zakażenia wirusami oraz przedstawia podstawowe zasady profilaktyki chorób wirusowych.

Komentarz: Mimo iż wykreślono konkretne przykłady chorób wirusowych, to mogą one być zawarte w ogólnym punkcie 3) rozdz. VII w podstawie programowej do gimnazjum – „wymienia najważniejsze choroby człowieka wywoływane przez wirusy, bakterie, protisty i pasożyty zwierzęce […].”.

 

  1. Bakterie. Uczeń:

2) przedstawia charakterystyczne cechy sinic jak prowadzących fotosyntezę oksygeniczną (tlenową) oraz zdolnych do asymilacji azotu atmosferycznego;

Komentarz: Punkt ten częściowo jest zawarty w rozdziale o ekologii w punkcie 5. 5) uczeń   „opisuje obieg azotu w przyrodzie, określa rolę różnych grup bakterii w obiegu tego pierwiastka”.

5) wymienia najważniejsze choroby bakteryjne człowieka (gruźlica, czerwonka bakteryjna, dur brzuszny, cholera, wąglik, borelioza, tężec), przedstawia drogi zakażenia bakteriami oraz przedstawia podstawowe zasady profilaktyki chorób bakteryjnych.

Komentarz: Mimo iż wykreślono konkretne przykłady chorób bakteryjnych, to mogą one być zawarte w ogólnym punkcie 3) rozdz. VII w podstawie programowej do gimnazjum – „wymienia najważniejsze choroby człowieka wywoływane przez wirusy, bakterie, protisty i pasożyty zwierzęce […].”.

 

  1. Protisty i rośliny pierwotnie wodne. Uczeń:

3) rozróżnia najważniejsze grupy glonów (brunatnice, okrzemki, bruzdnice, krasnorosty, zielenice) na podstawie cech charakterystycznych i przedstawia rolę glonów w ekosystemach wodnych jako producentów materii organicznej;

Komentarz: Punkt ten częściowo jest zawarty w rozdziale 3 w podstawie programowej dla  gimnazjum w punkcie 8) uczeń   „obserwuje okazy i porównuje cechy morfologiczne glonów [..] wymienia cechy umożliwiające zaklasyfikowanie organizmu do wymienionych wyżej grup oraz identyfikuje nieznany organizm jako przedstawiciela jednej z nich na podstawie obecności tych cech;”.

4) wymienia najważniejsze protisty wywołujące choroby człowieka (malaria, rzęsistkowica, lamblioza, toksoplazmoza, czerwonka pełzakowa), przedstawia drogi zarażenia oraz przedstawia podstawowe zasady profilaktyki chorób wywoływanych przez protisty.

Komentarz: Mimo iż wykreślono konkretne przykłady chorób bakteryjnych, to mogą one być zawarte w ogólnym punkcie 3) rozdz. VII w podstawie programowej do gimnazjum – „wymienia najważniejsze choroby człowieka wywoływane przez wirusy, bakterie, protisty i pasożyty zwierzęce […].”.

 

  1. Rośliny lądowe. Uczeń:

2) wskazuje cechy charakterystyczne mszaków, widłaków, skrzypów, paproci oraz roślin nago- i okrytonasiennych, opisuje zróżnicowanie budowy ich ciała, wskazując po szczególne organy i określając ich funkcje;

Komentarz: Punkt ten częściowo jest zawarty w rozdziale 3 w podstawie programowej dla  gimnazjum w punkcie 8) uczeń   „obserwuje okazy i porównuje cechy morfologiczne glonów i roślin lądowych (mchów, widłaków, skrzypów, paproci, nagozalążkowych i okrytozalążkowych), wymienia cechy umożliwiające zaklasyfikowanie organizmu do wymienionych wyżej grup oraz identyfikuje nieznany organizm jako przedstawiciela jednej z nich na podstawie obecności tych cech”.

4) rozpoznaje przedstawicieli rodzimych gatunków iglastych;

6) podaje przykłady znaczenia roślin w życiu człowieka (np. rośliny jadalne, trujące, przemysłowe, lecznicze).

Komentarz: Punkt ten zawarty w rozdziale 3 w podstawie programowej dla  gimnazjum w punkcie 11) uczeń   „przedstawia znaczenie poznanych […], roślin […] w środowisku i dla człowieka.”.

 

  1. Rośliny – budowa i funkcje tkanek i organów. Uczeń:

5) wyróżnia formy ekologiczne roślin w zależności od dostępności wody i światła w środowisku.

 

  1. Rośliny – rozmnażanie się. Uczeń:

                5) opisuje sposoby rozmnażania wegetatywnego.

Komentarz: Punkt ten częściowo jest zawarty w rozdziale IV w punkcie 6.2) „analizuje budowę morfologiczną rośliny okrytonasiennej, rozróżniając poszczególne organy i określając ich funkcje” lub w punkcie 6.4) „opisuje modyfikacje organów roślin (korzeni, liści, łodygi) jako adaptacje do bytowania w określonych warunkach środowiska

 

  1. Rośliny – reakcja na bodźce. Uczeń:

                3) wyjaśnia zjawisko fotoperiodyzmu.

 

  1. Grzyby. Uczeń:

3) wymienia cechy pozwalające na odróżnienie sprzężniowców, workowców i podstawczaków;

5) przedstawia budowę i tryb życia grzybów porostowych; określa ich znaczenie jako organizmów wskaźnikowych;

7) przedstawia znaczenie grzybów w gospodarce, podając przykłady wykorzystywania grzybów, jak i straty przez nie wywoływane;

Komentarz: Punkt ten zawarty w rozdziale 3 w podstawie programowej dla  gimnazjum w punkcie 11) uczeń   „przedstawia znaczenie poznanych […], grzybów w środowisku i dla człowieka.”.

8) przedstawia podstawowe zasady profilaktyki chorób człowieka wywoływanych przez grzyby.

 

  1. Zwierzęta bezkręgowe. Uczeń:

1) przedstawia budowę i tryb życia gąbek;

2) wymienia cechy pozwalające na rozróżnienie parzydełkowców, płazińców, nicieni, pierścienic, stawonogów, mięczaków i szkarłupni;

Komentarz: Wykreślone zostały treści, o które nigdy nie było pytań na maturze w “nowej formule”, i są stosunkowo łatwe do opanowania

6) wymienia najczęściej występujące płazińce i nicienie pasożytnicze, których żywicielem może być człowiek, podaje sposoby zapobiegania szerzeniu się ich inwazji;

Komentarz: ten punkt był zbędny, gdyż wiadomości na ten temat zawierają się w punkcie 5) „na podstawie schematów opisuje przykładowe cykle rozwojowe: tasiemca – tasiemiec nieuzbrojony, nicieni pasożytniczych – glista ludzka, włosień; wymienia żywicieli pośrednich i ostatecznych oraz wskazuje sposoby ich zarażenia wyżej wymienionymi pasożytami”

7) rozróżnia wieloszczety, skąposzczety i pijawki; przedstawia znaczenie pierścienic w przyrodzie i dla człowieka;

9) rozróżnia skorupiaki, pajęczaki, wije i owady oraz porównuje środowiska życia, budowę i czynności życiowe tych grup;

11) przedstawia znaczenie stawonogów w przyrodzie i życiu człowieka;

13) przedstawia znaczenie mięczaków w przyrodzie i dla człowieka;

Komentarz: Punkty te zawarte są w rozdziale 3 w podstawie programowej dla  gimnazjum w punkcie 11) uczeń „przedstawia znaczenie poznanych grzybów, roślin i zwierząt w środowisku i dla człowieka”

14) wymienia charakterystyczne cechy strunowców na przykładzie lancetnika.

 

  1. Zwierzęta kręgowe. Uczeń:

2) opisuje przebieg czynności życiowych, w tym rozmnażanie się i rozwój grup wymienionych w pkt 1 (tj. ryb, płazów, gadów, ptaków i ssaków)

Komentarz: Punkt ten zawarty w rozdziale 3 w podstawie programowej dla  gimnazjum w punkcie 10) uczeń „porównuje cechy morfologiczne, środowisko i tryb życia grup zwierząt wymienionych w pkt 9 (parzydełkowców, płazińców, nicieni, pierścienic, stawonogów, mięczaków, ryb, płazów, gadów, ptaków,ssaków), w szczególności porównuje grupy kręgowców pod kątem pokrycia ciała, narządów wymiany gazowej, ciepłoty ciała, rozmnażania i rozwoju”

3) dokonuje przeglądu grup wymienionych pkt 1 (tj. ryb, płazów, gadów, ptaków i ssaków), z uwzględnieniem gatunków pospolitych i podlegających ochronie w Polsce

5) przedstawia znaczenie kręgowców w przyrodzie i życiu człowieka.

Komentarz: Punkt ten zawarty w rozdziale 3 w podstawie programowej dla  gimnazjum w punkcie 11) uczeń „przedstawia znaczenie poznanych grzybów, roślin i zwierząt w środowisku i dla człowieka”.

 

  1. Porównanie struktur zwierząt odpowiedzialnych za realizację różnych czynności życiowych. Uczeń:

1) przedstawia zależność między trybem życia zwierzęcia (wolno żyjący lub osiadły) a budową ciała, w tym symetrią;

Komentarz: Punkt ten zawarty w rozdziale 3 w podstawie programowej dla  gimnazjum w punkcie 10) uczeń „porównuje cechy morfologiczne, środowisko i tryb życia grup zwierząt wymienionych w pkt 9 (parzydełkowców, płazińców, nicieni, pierścienic, stawonogów, mięczaków, ryb, płazów, gadów, ptaków,ssaków), w szczególności porównuje grupy kręgowców pod kątem pokrycia ciała, narządów wymiany gazowej, ciepłoty ciała, rozmnażania i rozwoju”

6) wykazuje związek między rozwojem układu nerwowego a złożonością budowy zwierzęcia; przedstawia etapy ewolucji ośrodkowego układu nerwowego u kręgowców;

7) podaje przykłady regulacji hormonalnej u zwierząt na przykładzie przeobrażenia u owadów;

12) wykazuje znaczenie barwników oddechowych i podaje ich przykłady u różnych zwierząt punkt ten został zmieniony na –  wykazuje znaczenie barwników oddechowych na przykładzie hemoglobiny

15) podaje przykłady różnych typów narządów wydalniczych zwierząt;

16) wymienia typy rozmnażania bezpłciowego i podaje grupy zwierząt, u których może ono zachodzić;

19) rozróżnia rozwój prosty (bezpośredni) od złożonego (pośredniego), podając odpowiednie przykłady;

Komentarz ogólny: Wykreślone punkty szczegółowe dalej są zawarte w bardziej ogólnych punktach podstawy programowej dla rozszerzenia np. rozdział IV punkt 12. 1) „wymienia cechy charakterystyczne ryb, płazów, gadów, ptaków i ssaków w po wiązaniu ze środowiskiem i trybem życia” lub dla gimnazjum które wyżej zostały już przytoczone.

 

V. Budowa i funkcjonowanie organizmu człowieka.

  1. Hierarchiczna budowa organizmu człowieka (tkanki, narządy, układy narządów). Uczeń:

3) przedstawia powiązania strukturalne i funkcjonalne między narządami w obrębie poszczególnych układów oraz między układami.

Komentarz: Punkt ten zawarty w rozdziale 6 w podstawie programowej dla  gimnazjum w punkcie 3) uczeń opisuje budowę, funkcje i współdziałanie poszczególnych układów: ruchu, pokarmowego, oddechowego, krążenia, wydalniczego, nerwowego, dokrewnego i rozrodczego.

 

  1. Homeostaza organizmu człowieka. Uczeń:

2) określa czynniki wpływające na zaburzenie homeostazy organizmu (stres, szkodliwe substancje, w tym narkotyki, nadużywanie leków i niektórych używek, biologiczne czynniki chorobotwórcze);

3) wymienia przyczyny schorzeń poszczególnych układów (pokarmowy, oddechowy, krwionośny, nerwowy, narządy zmysłów) i przedstawia zasady profilaktyki w tym zakresie.

Komentarz: Punkty te zawarte są w rozdziale 7 w podstawie programowej dla  gimnazjum w punkcie 2) uczeń „przedstawia negatywny wpływ na zdrowie człowieka niektórych substancji psychoaktywnych (tytoń, alkohol), narkotyków i środków dopingujących oraz nadużywania kofeiny i niektórych leków (zwłaszcza oddziałujących na psychikę)” oraz z punkcie 3) „wymienia najważniejsze choroby człowieka wywoływane przez wirusy, bakterie, protisty i pasożyty zwierzęce oraz przedstawia zasady profilaktyki tych chorób; […]

 

  1. Układ ruchu. Uczeń:

5) wymienia główne grupy mięśni człowieka oraz określa czynniki wpływające na prawidłowy rozwój muskulatury ciała;

8) analizuje związek pomiędzy systematyczną aktywnością fizyczną a gęstością masy kostnej i prawidłowym stanem układu ruchu.

Komentarz: Punkty te zawarte są w rozdziale 6 w podstawie programowej dla  gimnazjum w punkcie 2. 4) uczeń „4) przedstawia znaczenie aktywności fizycznej dla prawidłowego funkcjonowania układu ruchu i gęstości masy kostnej oraz określa czynniki wpływające na prawidłowy rozwój muskulatury ciała.

 

  1. Układ pokarmowy i przebieg procesów trawiennych. Uczeń:

4) analizuje potrzeby energetyczne organizmu oraz porównuje (porządkuje) wybrane formy aktywności fizycznej pod względem zapotrzebowania na energię;

Komentarz: punkt zbędny, ale stosunkowo łatwy do opanowania, do tej pory nie pojawiło się ani jedno zadanie w arkuszu CKE w „nowej formule” wykorzystujące to zagadnienie.

 

  1. Układ odpornościowy. Uczeń:

6) wyjaśnia, co to są choroby autoimmunizacyjne, podaje przykłady takich chorób.

Komentarz: pozorne ułatwienie, jak uczeń potrafi wyjaśnić czym są choroby autoimmunizacyjne to zna przynajmniej jedną taką chorobę.

 

  1. Układ wydalniczy. Uczeń:

3) wykazuje związek między budową nerki a pełnioną funkcją;

Komentarz: Punkt ten zawiera się w ogólnym punkcie 2) „przedstawia budowę i funkcję poszczególnych narządów układu wydalniczego (nerki, moczowody, pęcherz moczowy, cewka moczowa)”

5) wyjaśnia, na czym polega niewydolność nerek i na czym polega dializa.

 

  1. Układ nerwowy. Uczeń:

6) wykazuje kontrolno-integracyjną rolę mózgu, z uwzględnieniem funkcji jego części: kory, poszczególnych płatów, hipokampu;

7) przedstawia lokalizację i rolę ośrodków korowych;

8) przedstawia biologiczne znaczenie snu.

Komentarz: Punkty te zawarte są w rozdziale 7 w podstawie programowej dla gimnazjum w punkcie 9) uczeń „analizuje związek pomiędzy prawidłowym wysypianiem się a funkcjonowaniem organizmu, w szczególności wpływ na procesy uczenia się i zapamiętywania oraz odporność organizmu”.

 

  1. Narządy zmysłów. Uczeń:

3) przedstawia budowę i określa rolę błędnika, zmysłu smaku i węchu;

4) przedstawia podstawowe zasady higieny narządu wzroku i słuchu.

Komentarz: Punkty te zawarte są w rozdziale 6 w podstawie programowej dla gimnazjum w punkcie 9.2) uczeń „ przedstawia rolę zmysłu równowagi, zmysłu smaku i zmysłu węchu i wskazuje lokalizację odpowiednich narządów i receptorów” i w punkcie 9. 5) „przedstawia podstawowe zasady higieny narządów wzroku i słuchu”.

 

  1. Układ dokrewny. Uczeń;

8) podaje przykłady hormonów tkankowych (gastryna, erytropoetyna) i ich roli w organizmie.

 

VI. Genetyka i biotechnologia.

  1. Informacja genetyczna i jej ekspresja. Uczeń:

4) przedstawia potranslacyjne modyfikacje białek (fosforylacja, glikozylacja);

5) porównuje strukturę genomu prokariotycznego i eukariotycznego.

Komentarz: Punkt ten zawiera się w ogólnym punkcie 2) w rozdziału II uczeń „[…] przedstawia podobieństwa i różnice między komórką prokariotyczną a eukariotyczną […]”.

 

  1. Regulacja działania genów. Uczeń:

1) przedstawia teorię operonu;

2) wyjaśnia, na czym polega kontrola negatywna i pozytywna w operonie;

3) przedstawia sposoby regulacji działania genów u organizmów eukariotycznych.

Komentarz: Punkt ten został w całości wykreślony, treści w nim zawarte należą do trudniejszych w rozumieniu i dość problematycznych.

 

  1. Genetyka mendlowska. Uczeń:

6) podaje przykłady cech (nieciągłych) dziedziczących się zgodnie z prawami Mendla.

 

  1. Zmienność genetyczna. Uczeń:

2) przedstawia związek między rodzajem zmienności cechy (zmienność nieciągła lub ciągła) a sposobem determinacji genetycznej (jedno locus lub wiele genów);

3) przedstawia zjawisko plejotropii;

 

  1. Choroby genetyczne. Uczeń:

1) podaje przykłady chorób genetycznych człowieka wywołanych przez mutacje genowe (mukowiscydoza, fenyloketonuria, hemofilia, ślepota na barwy, choroba Huntingtona);

2) podaje przykłady chorób genetycznych wywoływanych przez mutacje chromosomowe i określa te mutacje (zespoły Downa, Turnera i Klinefeltera).

Komentarz: Znajomość większości wykreślonych chorób jest wymagane w innych punktach podstawy programowej dla gimnazjum w rozdziale Genetyka.

 

  1. Biotechnologia molekularna, inżynieria genetyczna i medycyna molekularna. Uczeń:

5) przedstawia procedury i cele doświadczalnego klonowania organizmów, w tym ssaków;

6) przedstawia sposoby i cele otrzymywania komórek macierzystych;

8) dyskutuje problemy etyczne związane z rozwojem inżynierii genetycznej i biotechnologii, w tym przedstawia kontrowersje towarzyszące badaniom nad klonowaniem terapeutycznym człowieka i formułuje własną opinię na ten temat

9) przedstawia perspektywy zastosowania terapii genowej;

10) przedstawia projekt poznania genomu ludzkiego i jego konsekwencje dla medycyny, zdrowia, ubezpieczeń zdrowotnych.

Komentarz: powyższe punkty w całości lub częściowo zawarte są w ogólnych punktach w podstawie na poziomie podstawowym – rozdział „Biotechnologia i inżynieria genetyczna” punkt 5), 7) i 8).

 

VII. Ekologia.

  1. Populacja. Uczeń:

1) wyróżnia populację lokalną gatunku, określając jej przykładowe granice oraz wskazując związki między jej członkami;

2) przewiduje zmiany liczebności populacji, dysponując danymi o jej aktualnej liczebności, rozrodczości, śmiertelności oraz migracjach osobników;

 

  1. Zależności międzygatunkowe. Uczeń:

4) wymienia czynniki sprzyjające rozprzestrzenianiu się pasożytów (patogenów);

Komentarz: punkt zbędny i nic nie wnoszący, treści te są wielokrotnie realizowane przy omawianiu innych zagadnień.

5) wyjaśnia zmiany liczebności populacji zjadanego i zjadającego na zasadzie ujemnego sprzężenia zwrotnego;

6) przedstawia skutki presji populacji zjadającego (drapieżnika, roślinożercy lub pasożyta) na populację zjadanego, jakim jest zmniejszenie konkurencji wśród zjadanych; przedstawia znaczenie tego zjawiska dla zachowania różnorodności gatunkowej;

Komentarz: Punkty te zawarte są w rozdziale 4 w podstawie programowej dla gimnazjum w punkcie 6)  „wyjaśnia, jak zjadający i zjadani regulują wzajemnie swoją liczebność”;

 

  1. Struktura i funkcjonowanie ekosystemu. Uczeń:

2) na przykładzie lasu wykazuje, że zróżnicowana struktura przestrzenna ekosystemu za leży zarówno od czynników fizykochemicznych (zmienność środowiska w skali lokalnej), jak i biotycznych (tworzących go gatunków – np. warstwy lasu);

4) przewiduje na podstawie danych o strukturze pokarmowej dwóch ekosystemów (oraz wiedzy o dynamice populacji zjadających i zjadanych), który z nich może być bardziej podatny na gradacje (masowe pojawy) roślinożerców.

Komentarz: wykreślone zagadnienia, są dość łatwe do opanowania, jednakże ani razu nie pojawił0 się zadanie maturalne w „nowej formule” z ich wykorzystaniem.

 

VIII. Różnorodność biologiczna Ziemi. Uczeń:

1) wymienia główne czynniki geograficzne kształtujące różnorodność gatunkową i ekosystemową Ziemi (klimat, ukształtowanie powierzchni), podaje przykłady miejsc charakteryzujących się szczególnym bogactwem gatunkowym;

2) przedstawia wpływ zlodowaceń na rozmieszczenie gatunków (rola ostoi w przetrwaniu gatunków w trakcie zlodowaceń, gatunki reliktowe jako świadectwo przemian świata żywego); podaje przykłady reliktów;

5) uzasadnia konieczność zachowania starych odmian roślin uprawnych i ras zwierząt ho do wlanych jako części różnorodności biologicznej;

Komentarz: Wymagania te są częściowo zawarte ogólnych punktach 1), 2) i 3) w rozdziale 2 „Różnorodność biologiczna i jej zagrożenia” zakresu podstawowego.

 

IX. Ewolucja.

  1. Dobór naturalny. Uczeń:

3) przedstawia adaptacje wybranych (poznanych wcześniej gatunków) do życia w określonych warunkach środowiska.

Komentarz: Wymaganie to jest zawarte w innych ogólnych punktach o przystosowaniu się roślin i zwierząt do danych warunków środowiskowych.

 

  1. Powstawanie gatunków. Uczeń:

2) przedstawia mechanizm powstawania gatunków wskutek izolacji geograficznej i rolę czynników zewnętrznych (zlodowacenia, zmiany klimatyczne, wędrówki kontynentów) w powstawaniu i zanikaniu barier

Komentarz: Aby mówić o mechanizmach powstawania gatunku wskutek izolacji geograficznej, trzeba rozumieć w jaki sposób powstają bariery geograficzne, więc znacz czynniki zewnętrze, które je ukształtowały.

 

  1. Pochodzenie i rozwój życia na Ziemi. Uczeń:

1) przedstawia, w jaki sposób mogły powstać pierwsze organizmy na Ziemi, odwołując się do hipotez wyjaśniających najważniejsze etapy tego procesu: syntezę związków organicznych z nieorganicznymi, powstanie materiału genetycznego („świat RNA”), powstanie komórki („koacerwaty”, „micelle lipidowe”);

2) przedstawia rolę czynników zewnętrznych w przebiegu ewolucji (zmiany klimatyczne, katastrofy kosmiczne, dryf kontynentów);

4) porządkuje chronologicznie najważniejsze zdarzenia z historii życia na Ziemi, podaje erę, w której zaszły (eon w wypadku prekambru).

Komentarz: Wykreślone zagadnienia z powyższych punktów nie były w żaden sposób reprezentowane w arkuszach maturalnych w „nowej formule

 

  1. Antropogeneza. Uczeń:

3) wymienia najważniejsze kopalne formy człowiekowate (australopiteki, człowiek zręczny, człowiek wyprostowany, neandertalczyk), porządkuje je chronologicznie i określa ich najważniejsze cechy (pojemność mózgoczaszki, najważniejsze cechy kość ca, używanie narzędzi, ślady kultury).

Komentarz: Wymagania te niejako znajdują się w bardziej ogólnym punkcie 2) przedstawia zmiany, jakie zaszły w trakcie ewolucji człowieka;

 

Podsumowując, zaproponowane zmiany nie wpływają znacząco na zasób wiedzy z biologii przeciętnego maturzysty. W większości zaproponowano usunięcie wyznaczników, które powielają treści z wcześniejszych etapów kształcenia. Zespoły ekspertów proponują też wykreślenie niektórych szczegółowych punktów, które treściowo zawarte są w innych ogólnych podpunktach. Analizując te dane widzimy, że niewiele jest punktów, które w rzeczywisty sposób uszczuplają zasób treści tegorocznym maturzystom.

Na chwilę obecną są to propozycje, poddawane konsultacjom do 27 listopada, a ostateczny koncept zmian zostanie opublikowany przez Ministerstwo Edukacji w połowie grudnia. Dajcie znać co o tych zaproponowanych zmianach sądzicie i czy są dla Was zadowalające? Jeśli nie, to jakie rozwiązania byłyby według Was lepsze?

Pozdrawiam Ania Gajos

1 Comment
  • Kuba
    Posted at 00:09h, 22 listopada Odpowiedz

    Uważam, że lepszym rozwiązaniem było by wykreślenie konkretnych działów ( z końca podręcznika nr.3 do których i tak większość nie dojdzie przez strajki i zdalne nauczanie).
    Przedstawiona forma „polepszenia” sytuacji maturzystów mało co daje.
    Pozdrawiam 🙂

Dodaj komentarz

Strona wykorzystuje pliki cookies w celu prawidłowego jej działania oraz korzystania z narzędzi analitycznych, reklamowych i społecznościowych. Szczegóły znajdują się w polityce prywatności. Możesz zarządzać ustawieniami plików cookies, klikając w przycisk "Ustawienia". Ustawienia Rozumiem i akceptuję